zandvliegEen zandvlieg is een kleine harige mug tussen de 2 en 3mm groot. Doordat ze niet zoemen, zijn ze des te verraderlijker. De zandvlieg is vooral ’s avonds en tijdens de nacht actief.
In Nederland komt de zandvlieg niet voor, we vinden ze vooral in landen als; Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Malta, Griekenland, Turkije, Libië, Tunesië, Algarije en Marokko. De kans dat honden worden gebeten is groot. Zandvliegen leven zowel in de open natuur als in woonkernen. De zandvlieg is actiever in en bij waterrijke gebieden, ze hebben namelijjk water nodig om te overleven.

Leishmania
Leishmaniasis bij honden wordt veroorzaakt door de eencellig parasiet (protozo) Leishmania Donovani.

leishmania
Deze parasiet wordt overgebracht door de zandvlieg. De parasiet nestelt zich in de rode bloedcellen van de hond en brengt grote schade toe aan de bloedcellen. De hond wordt gebeten en de Leishmania komt in het bloed terecht. Alle dieren die in het Middellandse Zeegebied leven, worden vroeg in hun leven door de zandvlieg gestoken en zullen hierdoor afweerstoffen bij zich dragen. Het probleem van de aandoening is dat het ziektebeeld en het verloop hiervan per dier enorm verschillen. Sommige honden worden ziek heel kort na de steek, bij anderen is het hun hele leven aanwezig, zonder ooit klachten te hebben. De parasiet kan zich inkapselen in milt en lever, maar ook in beenmerg en lymfeklieren. Op het moment dat de parasiet ingekapseld is, is de diagnose niet te stellen. Maanden tot jaren later kan de ziekte ‘wakker worden’ en gaat de hond pas symptomen vertonen. Of en wanneer de ziekte actief wordt hangt af van de individuele afweer van het dier. De ziekte kan dan na enkele weken tot jaren (zeven jaar of langer) tot uiting komen. Het treft dan vooral honden met een verlaagd immuunsysteem.
Indien de hond meegaat op vakantie gebruik dan een deugdelijk beschermmiddel tegen zandvliegen. De Scalibor band beschermd de hond gedurende 4-6 maanden tegen teken en zandvliegen. De werkzame stof in deze band is Permenthrine. Er bestaan helaas (nog) geen vaccins tegen Leishmania.

Symptomen

Leishmania is een van de moeilijkste ziektes om te herkennen aan de hand van symptomen omdat het zo’n divers ziektebeeld kan hebben. Bovendien kan het dier drager zijn (positief) zonder ooit ziek te worden. De ziekte is en blijft wel een sluipmoordenaar. Het is een ziekte die in de gaten moet worden gehouden met regelmatige testen. Zowel op de parasiet als de functies van de organen. Zeer belangrijk is en blijft een vroegtijdige diagnose.
Afhankelijk van de organen die aangetast zijn door de parasiet en het stadium van de ziekte, kunnen er verschillende ziekteverschijnselen optreden:

Algehele toestand:
–          Geleidelijke toenemende lusteloosheid
–          Gewichtsverlies ondanks dat hij goed eet of zelfs veel meer eten krijgt
–          Bewegingsproblemen en gewrichtsklachten.
–          Koorts
–          Slaapzucht
–          Bloedarmoede (bleke slijmvliezen)
–          Lymfeklieren vergroot, vooral in hals- en knieholte

Huidklachten:
–          Droge schilferige huid en wondjes die slecht genezen
–          Kale plekken: oren, bij de neus en rond de ogen en symmetrische kaalheid op lichaam en of hoofd
–          Roze ooglidranden en of rond de neus en kale plekjes achterop de oren
–          Korsten en kloven aan neusspiegel en voetzooltjes en zweren op de huid en in de slijmvliezen
–          Rode geïrriteerde huid / blauwe plekken.

Bloedbeeld:
–          Totaal eiwitten: vrijwel altijd verhoogd
–          Albuminegehalte: vaak verlaagd
–          Hematocriet waarde: vaak verlaagd
–          Leukocyten: meestal normaal
–          Nierinsufficiëntie = nierfalen (grootste doodsoorzaak van Leishmania)
–          Leverschade

Overig beeld:
–          Droge neus  en soms neusbloedingen
–          Chronische oogontstekingen
–          Diarree
–          Afwijkingen aan de nagels, snelgroeiend/dik/hard/broos

 

Feiten en weetjes

Leishmaniasis is niet overdraagbaar op mensen maar mensen met een verlaagd immuunsysteem (bijvoorbeeld HIV patiënten) hebben wel een verhoogd risico op Leishmania indien zij gestoken worden door een zandvlieg.

Onderzoek heeft aangetoond dat vlooien en teken de ziekte niet over kunnen brengen. Ook is bewezen dat besmette honden een gezonde hond niet kunnen besmetten.
Als een besmette hond in een stabiele, rustige omgeving verblijft en zich prettig voelt, en het afweersysteem functioneert goed, gaat het in de meeste gevallen met behulp van de medicatie prima.

Het is vrijwel onmogelijk om de parasiet volledig uit het lichaam weg te krijgen, na behandeling zullen veruit de meeste honden drager blijven. Maar hoeven niet per definitie ziekteklachten te laten zien.

Bij een juiste behandeling en tijdige onderkenning van de symptomen kan een hond met Leishmania goed gezond oud worden.

Leishmania hoeft niet te betekenen dat de hond hieraan overlijdt of zelfs maar zichtbaar ziek hoeft te zijn.

Er zijn honden die aan Leishmania overlijden, maar veelal gaat het dan om honden waarbij de behandeling (te) laat is ingezet of om honden met daarbij bijvoorbeeld Ehrlichiose (veroorzaakt door teken).

Stress verlaagt de weerstand van de hond waardoor de Leishmania ‘wakker kan worden’. Probeer dit te voorkomen, geef de hond een stabiele, rustige omgeving.

Het gebruik van cortisonen (zoals prednison) vermindert de natuurlijke weerstand van de hond waardoor de ziekte kan terug keren. Probeer daarom het gebruik te voorkomen. Gebruik het alleen kortdurend of als het echt niet anders kan.

Narcose kan de weerstand eveneens ernstig verlagen. Laat dat alleen doen als de hond weer stabiel is of als het echt niet anders kan.

Bij katten komt Leishmania in de praktijk maar zeer zelden voor.