Teken zijn spinachtige parasieten (8 potig) die meestal gezien worden in struiken, bossen en grassen. Wanneer een gastheer voorbij loopt laten ze zich vallen en nestelen zich in de huid om bloed te zuigen. Een teek kan heel klein zijn (1 mm) tot heel groot (1 cm). In diverse kleuren voorkomen; licht groen, lichtbruin tot bijna zwart. De mannetjes zijn kleurrijker en bestaan doorgaans uit meerdere kleuren of tekening op de rug. Alhoewel de teek zelf wel wat irritatie kan veroorzaken, op de plek waar hij zich vasthecht, zijn vooral de ziekten die hij kan overbrengen van belang!

Ook tegen teken is het belangrijk het huisdier het hele jaar door te beschermen. Er zijn diverse middelen te verkrijgen om het dier te beschermen tegen teken. Belangrijk om op te letten is dat het niet enkel de bijtende teek dood maar ook dat het teken afschrikt. Teken kunnen ziektes overbrengen, enkel en alleen door te bijten. Kies dus altijd voor een middel wat het bijten van een teek voorkomt. De meeste middelen tegen teken werken slechts 4-5 weken en moeten dus zeer frequent herhaald worden.

 

De cyclus

cyclus teek

 

De levenscyclus van een teek varieert van een paar maanden tot enkele jaren, afhankelijk van de teek en de omgevingsfactoren. Een teek heeft in elke ontwikkelingsfase van zijn leven bloed nodig om de volgende fase te kunnen bereiken. Sommige soorten blijven jarenlang in leven zonder zich te voeden.

Ei

Volwassen vrouwtjesteken voeden zich met het bloed van een gastheer en laten zich na 5 à 7 dagen van de gastheer afvallen om eitjes te leggen in de omgeving. Volwassen vrouwtjes van sommige tekensoorten leggen soms wel 3000 tot 10000 eitjes voordat ze dood gaan.

Larve
Nadat de eitjes zijn uitgekomen, kruipen de larven – die al lijken op een volwassen teek, alleen veel kleiner en met slechts 3 paar poten – in gras of struiken op zoek naar hun eerste bloedmaaltijd. Veelal zal de gastheer een klein knaagdier zijn (muis, rat, konijn, etc.) of een vogel. Wanneer de gastheer voorbijkomt, klemmen ze zich vast en gaan ze vervolgens op zoek naar een stukje dunne huid om zich vast te hechten en bloed te zuigen.

Nimfe
Nadat de larven hun eerste bloedmaal hebben gehad, vallen ze van hun gastheer af en gaat de larve over naar de nimfe. De nimfen gaan op zoek naar een andere gastheer. Nimfen zijn ook nog erg klein en worden vaak niet opgemerkt, waardoor tijdens de bloedmaaltijd de kans op het overdragen van ziekten toeneemt. Nimfen zoeken veelal de iets grotere knaagdieren of vogels op, maar ook honden en katten.

Volwassen fase
Nadat de nimfen hun bloedmaaltijd hebben gehad, vallen ze van hun gastheer af en ontwikkelen ze zich tot volwassen teken. Volwassen teken zoeken veelal de grotere dieren op (hert, schaap, paard, koe), maar ook honden, katten en eventueel zelfs mensen. Nadat ze hun gastheer hebben gevonden hechten ze zich vast om bloed te zuigen. Ook paren teken op hun gastheer. Hierna vallen teken van hun gastheer af en gaan de vrouwtjes vele eitjes produceren. Op deze manier begint de hele cyclus weer opnieuw. teek met eitjes

 

 

Belangrijk

Controleer het huisdier dagelijks op teken en verwijder deze direct. Kijk na een wandeling in een bosrijke omgeven niet alleen de hond maar ook jezelf goed na!
Dagelijks controleren en direct verwijderen van een teek verkleint de kans op overdracht van ziektes. Indien een teek binnen 24 uur verwijderd wordt van zijn gastheer, is er nog een verbinding tussen de maag van de teek en de gastheer. Er kunnen dan nog geen ziekmakende bacteriën of andere ziekteverwekkers worden overgebracht.

 

Verwijderen van een teek

Met een tekentang (die er inmiddels in vele soorten en maten zijn) is het gemakkelijk de teek uit de huid te verwijderen. Het linksom of rechtsom draaien maakt geen verschil, zolang er maar een beetje gedraaid wordt zodat de monddelen los komen. Indien er geen tekentang voor handen is, gebruik dan gewoon uw vingers! Met het uit de huid halen van de teek heb je zijn achterlijf tussen de vingers, op die wijze kan hij nooit bijten.
Let bij verwijderen wel altijd op of u het complete beestje heeft (groot achterlijf, 8 poten en een klein kopje), indien er een deel van de teek achterblijft in de huid zal dit uiteindelijk een ontsteking worden.
Gebruik nooit alcohol, spiritus, sla olie of wat voor ander goedje dan ook op een teek als deze nog in de huid zit! Ten eerste heeft het geen enkel gunstig effect op de teek of de huid waar deze in vast zit en ten tweede zorgt het ervoor dat de teek braakt in de huid waar hij in vast zit zodat er, zelfs binnen de 24uur regel, alsnog een besmetting plaatsvindt.
Na het verwijderen van de teek is het wel raadzaam het wondje dat deze veroorzaakt heeft te ontsmetten met jodium.

LET OP: verwijderde teken zijn gewild voor onderzoek, zowel dood als levend!!
Als de teek verwijderd is, doe hem dan in een plastic buisje, een potje of iets anders wat goed afgesloten kan worden en stuur hem op naar:

Universiteit Utrecht
Faculteit Diergeneeskunde
Afdeling parasitologie en Tropische Diergeneeskunde
Postbus 80165
3508 TD in UTRECHT

Vermeld in een begeleidend schrijven uw eigen gegevens (hierdoor brengen zij u op de hoogte van de soort teek en of hij ziektes bij zich droeg), de datum, waar de teek is opgelopen/waar hij gevonden is en of het huisdier in het buitenland is geweest (en zo ja, waar).

 

De ziektes die overgedragen kunnen worden door de teek

Ziekte van Lyme

De meest bekende ziekte is de ziekte van Lyme. De ziekte van Lyme is een infectie ziekte die overgedragen wordt door de beet van een besmette teek. Lang niet alle teken zijn besmet, slechts 15% van de teken bevat een ziekteverwekkende kiem (Borrelia).

Symptomen van de ziekte van Lyme kunnen zijn:

–          Sloomheid en koorts
–          Een rode, zich uitbreidende, plek rond de teek (of tekenbeet). Hierna kan een mens of dier maanden, jaren of zelfs levenslang symptoomloos zijn.
–          Jaren na de infectie kunnen nog symptomen optreden zoals: gewrichtsklachten (stijf en pijnlijk), ontstekingen van de lymfevaten en koorts. Soms worden ook hartspierontstekingen en nierinfecties waargenomen.
–          Ook kunnen symptomen aan het centrale zenuwstelsel optreden. Deze uiten zich in gedragsveranderingen zoals agressiviteit, epileptische aanvallen en andere neurologische verschijnselen.
–          Bloedarmoede als gevolg van het bloed zuigen (alleen bij de aanwezigheid van zeer veel teken)

Babesiose

Babesiose (piroplasmose) wordt veroorzaakt door het eencellige organisme (protozo), Babesia canis. Deze organismen leven in de rode bloedcellen. Babesiose wordt overgedragen door besmette teken. Echter, niet alle tekensoorten kunnen Babesiose overbrengen. In Europa zijn twee tekensoort bekend die als overbrenger kunnen fungeren. Dit zijn de teken Dermacentor reticulatus dermacentor Dermacentor reticulatus(rechts) en Rhipicephalus sanguineus (links). Rhipicephalus sanguineusDeze teken konden voorheen in Nederland niet overleven maar door de zachtere winters zijn ze tegenwoordig wel in Nederland aanwezig. Babesiose kan niet worden overgedragen op mensen.

Symptomen van Babesiose kunnen zijn:

–          Als de teek zich vastzet in de huid geeft dit vaak jeuk en irritatie. Zelfs na het loslaten van de teek kan er gedurende enige tijd een verdikking en ontsteking van de huid zichtbaar zijn.
–          Dieren met Babesiose hebben vaak koorts, een slechte eetlust en kunnen last hebben van braken. De slijmvliezen zijn bleek, maar soms zijn ze ook geel van kleur.
–          Een van de meest opvallende symptomen is een sterk rood verkleurde urine. Dit komt omdat de bloedkleurstof, die normaal in rode bloedcellen zit, door het kapot gaan van die cellen in het bloed komt. Deze kleurstof wordt vervolgens door de nieren uitgescheiden en komt in de urine terecht. Als de ziekte langer duurt kan een dier in shock raken.

Babesiose is niet bij voorbaat dodelijk. Maar als een dier de ziekte overleeft, blijven er helaas vaak chronische klachten bestaan voor de rest van zijn/haar leven. Deze chronische klachten kunnen zijn: een verhoogde hartslag, opgezette lymfeklieren, een vergrote milt, onderhuidse bloedingen en bloedarmoede, geelzucht, zweren in de bek en/of ademhalingsproblemen (ook hoesten). Helaas overlijden door deze klachten later alsnog veel honden.

Ehrlichiose

Ehrlichiose is een sluipende ziekte. De eerste symptomen volgen 5 tot 20 dagen na besmetting. Soms komt het ook voor dat Ehrlichiose in combinatie met Babesiose samen gezien wordt.

De symptomen van Ehrlichiose kunnen zijn:

–          Koorts
–          Rillingen
–          Gebrek aan eetlust
–          Neerslachtigheid
–          Bloedarmoede
–          Gezwollen lymfeklieren
–          Pijnlijke spieren en gewrichten
–          Bloed in de urine
–          Bloedingen (bijvoorbeeld in de neus)
–          Ernstige nekpijn
–          Oogproblemen (uitscheiding, infecties)
–          Neurologische afwijkingen (toevallen, moeilijk lopen)
–          Problemen met ademhaling
–          Problemen met het hart

Ehrlichiose heeft, wanneer het dier niet behandeld wordt, vaak een dodelijke afloop of krijgt een chronisch-ziek verloop. Er ontstaat dan een zeker evenwicht tussen de ziekteverwekker en het immuunsysteem van de hond. De hond is niet echt ziek, maar ook niet fit. Hij is de oude niet meer. De ziekte kan opnieuw opkomen als de hond om de een of andere reden onder druk staat of een periode van verminderde weerstand doormaakt, bijvoorbeeld doordat er andere ziekten bijkomen (met name Babesiose) of door medicijngebruik (Prednison bijvoorbeeld is erg schadelijk). Volledig herstel vind helaas vrijwel nooit plaats.